Prawo cywilne procesowe, gałąź prawa dotycząca postępowania cywilnego, tj. postępowania przed właściwymi organami sądowymi i pozasądowymi w sprawach cywilnych.
Przepisy prawa cywilnego procesowego regulują status tych organów, określają zasady postępowania toczącego się przed tymi organami oraz zasady wykonywania orzeczeń wydawanych w sprawach cywilnych.
Źródła prawa cywilnego procesowego: Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964, ale także inne akty prawne, np. ustawa z 13 czerwca 1967 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Handlowe prawo, gałąź prawa cywilnego, którego przepisy regulują stosunki majątkowe związane z działalnością handlową i kupiecką. Należą tu m.in.: prawo spółek handlowych, prawo wekslowe i prawo czekowe.
Prawo handlowe wyodrębniło się z prawa cywilnego w średniowieczu w miastach włoskich.
Obecnie najistotniejszą regulacją prawną w ramach tej gałęzi prawa jest kodeks spółek handlowych ustawa z dnia 15 września 2000 r. Istnieją jednak inne źródła prawne, zawierające normy prawne prawa handlowego, np. ustawa z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej, czy ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 o krajowym rejestrze sądowym.

Prawo rodzinne, gałąź prawa regulująca osobiste i majątkowe stosunki pomiędzy poszczególnymi członkami rodziny, np. między małżonkami, między rodzicami i dziećmi. W Polsce prawo rodzinne reguluje przede wszystkim kodeks rodzinny i opiekuńczy z 1964.

Prawo bankowe, gałąź prawa finansowego regulujący organizację, zakres funkcjonowania i działalność banków (m.in. w zakresie obiegu pieniężnego, udzielania kredytów, obrotu dewizami), a także normujący rolę banku centralnego oraz zadania nadzoru bankowego. Wszystkie banki działają na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 Prawo bankowe. Inne źródła prawa bankowego to np. ustawa z 28 sierpnia 1997 o listach zastawnych i bankach hipotecznych.

Posted on January 5th, 2008 by admin
Filed under: Przepisy międzynarodowe, Przepisy polskie, Teoria prawa, Uncategorized, Ustawodawstwo | No Comments »

Prawo cywilne, gałąź prawa regulująca stosunki majątkowe, a w pewnym stopniu i niemajątkowe, między równorzędnymi podmiotami prawa.
W starożytnym Rzymie prawo cywilne oznaczało normy prawne obowiązujące obywateli rzymskich (prawo rzymskie), w średniowieczu - prawo świeckie, w odróżnieniu od prawa kanonicznego. Od 2. połowy XVIII w. rozpoczęły się kodyfikacje prawa cywilnego w poszczególnych państwach, dużą rolę odegrał Kodeks Napoleona. Prawo cywilne anglosaskie (common law) rozwija się głównie w postaci prawa zwyczajowego. Konstrukcje współczesnego prawa cywilnego państw europejskich w dużym stopniu nawiązują do instytucji prawnych ukształtowanych w starożytnym Rzymie (Corpus Iuris Civilis).

Współcześnie prawo cywilne to część prawa prywatnego regulująca stosunki majątkowe i niemajątkowe osób fizycznych i prawnych.
Wyodrębnia się również  z prawa cywilnego - prawo rodzinne i prawo pracy.
Prawo cywilne oprócz stosunków majątkowych normuje stosunki prawne o charakterze niemajątkowym, szczególnie zaś chroni dobra osobiste, np.: nazwisko, zdrowie, twórczość naukową, artystyczną i racjonalizatorską, tajemnicę korespondencji, wolności sumienia i wyznania itp.
W ramach prawa cywilnego wyróżnia się 5 działów:
część ogólna – reguluje zagadnienia wspólne dla całego prawa cywilnego;
prawo rzeczowe – reguluje prawne formy korzystania z rzeczy (np. użytkowanie, zastaw, hipoteka);
prawo o zobowiązaniach – reguluje przede wszystkim zobowiązania wynikające z umów;
prawo spadkowe – określa przejście prawa i obowiązków majątkowych zmarłych osób na spadkobierców;
prawo autorskie i wynalazcze – reguluje prawa do dóbr niematerialnych. Ma ono na celu ochronę twórczości literackiej, naukowej, artystycznej oraz wynalazków. Przedmiotem prawa autorskiego jest każde dzieło utrwalone w jakiejkolwiek postaci (np. płyty, filmy, książki), ochroną objęte są również opracowania cudzego utworu (np. tłumaczenia).
Głównym źródłem prawa cywilnego jest Kodeks Cywilny, Ustawa z 23 kwietnia 1964 roku. Normy prawa cywilnego znajdują się również w innych aktach prawnych, jak Konstytucja, kodeks pracy itd.

Posted on January 5th, 2008 by admin
Filed under: Normy prawne, Przepisy europejskie, Przepisy międzynarodowe, Przepisy polskie, Teoria prawa | No Comments »

System prawa, zbiór norm prawnych obowiązujących na danym terytorium i w danym czasie. Między tymi normami zachodzą rozmaite relacje: natury treściowej (treść jednych norm prawnych uzupełnia i rozwija treść innych), formalnej (jedne normy stanowią formalną podstawę do obowiązywania innych), wynikające z hierarchii aktów prawnych (normy wyższego rzędu uzasadniają obowiązywanie norm niższego rzędu i jednocześnie wyznaczają ich treść).

Wobec systemu prawa wysuwa się postulaty jego niesprzeczności (osiąganej przez stosowanie reguł derogacyjnych) oraz zupełności (osiąganej przez stosowanie zasady usuwania luk w prawie).

Common law system prawa precedensu, system prawa kształtowany w Anglii od XII w., obecnie stosowany także w USA i w większości państw brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Szczególne znaczenie w tym systemie ma precedens sądowy i praktyka, powodujące, że sędzia odgrywa decydującą rolę w tworzeniu prawa.

System prawa stanowionego w którym prawo jest tworzone przez powołane do tego organy ( np. Sejm i Senat w Polsce ). Sędzia w tym systemie jedynie stosuje prawo które jest ustanowione.

W ramach systemu prawnego można dokonać podziału na gałęzie prawa.
Podstawami takiego podziału są:
- charakter stosunków społecznych, które dana gałąź prawa reguluje,
- podmiot regulacji czyli określenie kogo dane prawo dotyczy,
- zakres regulacji – prawo o zasięgu międzynarodowym, ogólnokrajowym,       lokalnym.

Istotnym podziałem jest podział na prawo publiczne i prywatne.
Podział ten istniał już w prawie rzymskim.
Prawo publiczne reguluje stosunki między państwem a obywatelem oraz między organami państwa (prawo konstytucyjne, administracyjne, itd.)
Prawo prywatne reguluje stosunki między równoprawnymi podmiotami z zakresu prawa majątkowego, rodzinnego itp. (prawo cywilne, handlowe, rodzinne itd.)

Posted on January 5th, 2008 by admin
Filed under: Przepisy europejskie, Przepisy międzynarodowe, Przepisy polskie, Teoria prawa, Uncategorized, Ustawodawstwo | No Comments »

Tekst ustawy ustalony w wyniku uchwały Sejmu, rozpatrującej propozycję Senatu, przesyłany jest Prezydentowi. Prezydent może:
1.     w ciągu 21 dni od doręczenia tekstu ustawy, podpisać ją i zarządzić ogłoszenie w „Dzienniku Ustaw”,
2.    odmówić jej podpisu i zwrócić ją do Sejmu celem ponownego rozpatrzenia
3.    wystąpić z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o sprawdzenie zgodności ustawy z Konstytucją.

Ad. 2 Prezydent nie może odmówić podpisania ustawy w sytuacji, kiedy Trybunał Konstytucyjny uznał ustawę za zgodną z Konstytucją. Jeśli ustawa jest w całości niezgodna z Konstytucją Prezydent nie podpisuje ustawy, jeżeli zaś niezgodność z Konstytucją dotyczy poszczególnych przepisów ustawy, a Trybunał Konstytucyjny nie orzeknie, że są one nierozerwalnie związane z całą ustawą, Prezydent po zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu, podpisuje ustawę z pominięciem przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją albo zwraca ustawę Sejmowi w celu usunięcia niezgodności.

Ad.3 Ustawa skierowana przez Prezydenta do Sejmu celem ponownego rozpatrzenia, trafia po raz kolejny do właściwych komisji sejmowych, te zaś w swoim sprawozdaniu wnioskują o ponowne uchwalenie jej w dotychczasowym brzmieniu bądź przychylają się do wniosku Prezydenta. Decyzje ostateczna podejmuje Sejm głosując za ustawą. Po ponownym uchwaleniu przez Sejm ustawy większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, Prezydent zobowiązany jest podpisać ustawę w ciągu 7 dni i zarządzić jej ogłoszenie. Jest to finalne głosowanie Sejmu nad ustawą, po którym Prezydent nie może już złożyć wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją.
Inicjatywa ustawodawcza to prawo wniesienia do parlamentu przez określone podmioty projektu ustawy, z tym skutkiem, że parlament musi uczynić ten projekt przedmiotem swoich obrad.
Kworum natomiast jest to najmniejsza liczba członków parlamentu, niezbędna do tego, by podejmowane przezeń decyzje były ważne. Wyróżniamy trzy sposoby głosowania: „za”, „przeciw” i „wstrzymujący się”. Sejm decyzję może podejmować:
1.    zwykłą większością głosów, jeżeli „za” oddano większą liczbę głosów, niż „przeciw” przy co najmniej połowie ustawowej liczby posłów; wstrzymujących nie bierze się pod uwagę; art. 120 Konstytucji;
2.    bezwzględną większością głosów, gdy „za” głosowało więcej niż 50 % głosujących w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, np. art. 125 Konstytucji, pkt. 2;
3.    kwalifikowana większość głosów, jest większa od bezwzględnej, to 2/3 głosów oddanych w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, np. art. 235 Konstytucji, pkt. 4.
Referendum
Referendum jest formą demokracji bezpośredniej. Jest ono przeprowadzane w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa. Referendum ogólnokrajowe będzie ważne tylko wtedy, gdy weźmie w nim udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania.

Posted on January 5th, 2008 by admin
Filed under: Normy prawne, Przepisy europejskie, Przepisy międzynarodowe, Przepisy polskie, Teoria prawa, Ustawodawstwo | No Comments »

Podstawowa rola w procesie ustawodawczym przypada Sejmowi. Tylko on może uchwalać ustawy. Senat sprawuje funkcję kontrolną i posiada atrybut inicjatywy ustawodawczej.
Inicjatywa ustawodawcza poza Senatem, przysługuje również Prezydentowi, Radzie Ministrów, posłom, komisjom sejmowym, a także grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Projekt ustawy wniesiony do Laski Marszałka Sejmu zostaje doręczony posłom i zostaje wprowadzony do porządku dziennego danego posiedzenia Sejmu. Analizowanie projektu dokonuje się w trzech tzw. czytaniach. W szczególnie uzasadnionych przypadkach standardowa procedura uchwalania ustaw może być skrócona.
Pierwsze czytanie odbywa się na posiedzeniu plenarnym Sejmu, bądź - w przypadku mniej istotnych projektów – na posiedzeniu właściwej merytorycznie komisji sejmowych (np. komisja sejmowa do spraw rolnictwa).
W drugim czytaniu odbywa się przedstawienie sprawozdania właściwych komisji o projekcie, a także przeprowadza się dyskusję nad zgłoszonymi poprawkami i wnioskami.
Trzecie czytanie obejmuje przedstawienie Sejmowi projektu wraz z poprawkami i głosowanie nad nim.
Sejm uchwala ustawy zwykła większością głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów.
Uchwalony projekt ustawy przesyłany jest do Senatu i Prezydenta.
Senat jak było wspomniane wcześniej obok inicjatywy ustawodawczej pełni funkcję kontrolną. Ujawnia się ona na tym etapie legislacyjnym jako uprawnienie przysługujące Senatowi polegające na możliwości odrzucenia w całości ustawy bądź wprowadzeniu do tekstu ustawy poprawek w terminie 30 dni od jej doręczenia. Jeśli Senat w tym terminie nie odrzuci ustawy albo nie wprowadzi do niej poprawek, ustawę uważa się za przyjętą.
Sytuacja ulega zmianie, gdy Senat wprowadzi poprawki, wtedy ustawę przekazuję się do właściwych komisji sejmowych, które opiniują wniesione poprawki i przekazują swoje sprawozdanie Sejmowi. W sprawozdaniu właściwe komisje wnioskują o uchwalenie przez Sejm w całości lub części nałożonych przez Senat poprawek bądź o ich odrzucenie. Uchwałę Senatu odrzucającą ustawę bądź wprowadzającą poprawki do niej uważa się za przyjętą, jeśli Sejm nie odrzuci jej bezwzględna większością głosów (50% + 1) w obecności połowy ustawowej liczby posłów.

Posted on January 5th, 2008 by admin
Filed under: Normy prawne, Przepisy europejskie, Przepisy międzynarodowe, Przepisy polskie, Teoria prawa, Uncategorized, Ustawodawstwo | No Comments »